Nội dung chính
Lễ hội Bà Phường Chào không chỉ là một sinh hoạt tín ngưỡng đặc trưng của người dân xứ Quảng mà còn là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mang đậm giá trị nhân văn.
Trải qua gần 6 năm kể từ ngày được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lễ hội hiện nay đang đứng trước một bước chuyển mình quan trọng. Thách thức đặt ra không còn đơn thuần là việc giữ gìn những gì đã có, mà là làm sao để khơi dậy và phát huy tối đa các giá trị cốt lõi, đưa di sản này hòa nhập và tỏa sáng trong đời sống hiện đại.
Huyền tích về Bà Phường Chào và điểm tựa niềm tin của cư dân
Trong tâm thức của người dân địa phương, Bà Phường Chào (tên thật là Nguyễn Thị Của) không chỉ là một nhân vật lịch sử mà đã trở thành một biểu tượng linh thiêng. Những huyền tích về một vị thần nữ nhân từ, chuyên cứu người giúp đời và hiển linh sau khi qua đời đã khắc sâu vào ký ức dân gian.
Dù cuộc đời thực của Bà ngắn ngủi, nhưng tầm ảnh hưởng và giá trị tinh thần mà Bà để lại lại vô cùng bền vững. Hình tượng Bà Phường Chào trở thành điểm tựa tâm linh, mang lại sự an tâm và niềm hy vọng cho bao thế hệ cư dân xứ Quảng. Sự kết nối này không chỉ dừng lại ở những lời kể truyền miệng mà được hiện thực hóa thông qua các nghi lễ trang trọng, tạo nên một không gian văn hóa vừa uy nghiêm, thiêng liêng, vừa gần gũi, ấm áp.
Những nghi thức đặc trưng và sợi dây liên kết văn hóa liên vùng
Được tổ chức định kỳ vào ngày 24 và 25 tháng 2 âm lịch hằng năm, lễ hội là một chuỗi các hoạt động nghi lễ chặt chẽ và giàu ý nghĩa, bao gồm: rước kiệu, tế âm linh, tế Tiền hiền và thả hoa đăng cầu an.
Một điểm đặc biệt tạo nên giá trị độc đáo của lễ hội chính là vai trò “cầu nối” văn hóa. Lễ hội không chỉ gói gọn trong một địa phương mà kết nối hai vùng: Khương Mỹ (xã Vu Gia, trước đây là xã Đại Cường, huyện Đại Lộc) và Phước Ấm (xã Thăng An, trước đây là Bình Triều, huyện Thăng Bình). Việc gắn kết các vùng đất liên quan đến huyền tích của Bà không chỉ mở rộng không gian tín ngưỡng mà còn thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng, tạo nên một mạng lưới văn hóa liên vùng bền chặt.
Chiến lược nâng tầm di sản: Từ bảo tồn đến phát triển bền vững
Hiện nay, với sự hỗ trợ từ chính quyền, Dinh Bà Phường Chào tại thôn Khương Mỹ đã được trùng tu khang trang, giúp các hoạt động lễ hội đi vào nề nếp. Tuy nhiên, để di sản thực sự “sống” và phát triển, cần có những chiến lược bài bản hơn.
Chuẩn hóa tổ chức và đổi mới kịch bản
Ông Lê Văn Cương, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Vu Gia, nhấn mạnh rằng việc đổi mới công tác tổ chức là yếu tố then chốt. Thay vì duy trì theo thói quen, việc xây dựng một kịch bản chi tiết, có sự kết nối logic giữa phần “Lễ” (trang trọng, chuẩn mực) và phần “Hội” (sôi nổi, thu hút) sẽ nâng tầm chất lượng toàn diện của lễ hội. Mục tiêu là chuẩn hóa các nghi thức truyền thống để vừa giữ đúng bản sắc nguyên gốc, vừa tạo được sức hấp dẫn đối với khách thập phương.
Tích hợp vào chuỗi du lịch văn hóa
Theo ông Nguyễn Ngọc Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Vu Gia, địa phương đang xây dựng đề án nâng quy mô lễ hội để hướng tới việc đưa sự kiện này vào chuỗi hoạt động cấp thành phố. Song song với đó là công tác truyền dạy cho thế hệ trẻ để xây dựng đội ngũ kế thừa tâm huyết.
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch lễ hội, việc nâng cấp hạ tầng giao thông, cải thiện môi trường và hoàn thiện không gian cảnh quan xung quanh di tích là điều bắt buộc. Điều này sẽ giúp Lễ hội Bà Phường Chào thoát ly khỏi quy mô làng xã, trở thành một điểm đến hấp dẫn cho những ai muốn tìm hiểu về văn hóa tâm linh xứ Quảng.
Góc nhìn chuyên gia: Việc chuyển dịch từ “bảo tồn tĩnh” sang “bảo tồn động” (vừa giữ gìn vừa phát triển) là hướng đi đúng đắn cho các di sản phi vật thể. Khi một lễ hội có khả năng tạo ra giá trị kinh tế thông qua du lịch nhưng vẫn giữ được linh hồn của tín ngưỡng, đó chính là lúc di sản đạt được sự phát triển bền vững nhất.
Bạn nghĩ sao về việc kết hợp giữa bảo tồn truyền thống và phát triển du lịch hiện đại? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn cùng chúng tôi ở phần bình luận phía dưới!