Cảnh báo ngộ độc nước: Khi uống quá nhiều nước có thể gây tử vong

Uống nước đúng cách không chỉ giúp duy trì sức khỏe mà còn ngăn ngừa nguy cơ “ngộ độc nước” – một tình trạng có thể gây tử vong.

Ngộ độc nước là gì và nguyên nhân gây ra

Ngộ độc nước (hyponatremia) xảy ra khi lượng nước tiêu thụ vượt quá khả năng thận lọc, làm giảm nồng độ natri trong máu xuống mức nguy hiểm. Khi natri giảm, các tế bào trong cơ thể, đặc biệt là não, sẽ sưng lên và gây áp lực lên hộp sọ, dẫn đến các triệu chứng nặng nề và thậm chí tử vong.

Một trường hợp điển hình được ghi nhận tại Mỹ năm 2021, Ashley Miller Summers, 45 tuổi, đã qua đời vì “ngộ độc nước” sau khi uống liên tục một lượng lớn nước trong thời gian ngắn. Trường hợp tương tự cũng xảy ra ở Việt Nam với bệnh nhân Whitehead, người mắc hội chứng khát nước tâm lý (psychogenic polydipsia) – một rối loạn thường gặp ở bệnh nhân có vấn đề về thần kinh hoặc rối loạn tâm thần.

Dấu hiệu cảnh báo sớm

• Buồn nôn, ói mửa không giải quyết được cảm giác khát.
• Đau đầu, chóng mặt, giảm ý thức.
• Thở nhanh, nhịp tim không ổn định.
• Hạ natri máu nghiêm trọng (dưới 135 mmol/L) khi xét nghiệm.

Nếu xuất hiện những triệu chứng trên sau khi uống nước quá mức, cần gọi cấp cứu ngay lập tức; thời gian can thiệp sớm là yếu tố quyết định sự sống còn.

Cách uống nước khoa học – 7 nguyên tắc thiết yếu

1. Uống ngay cả khi chưa khát: Khi mất 2‑5% thể tích nước, cảm giác khát xuất hiện. Để duy trì cân bằng, nên uống nước đều đặn mỗi 1‑2 giờ, đặc biệt trong môi trường nóng hoặc khi làm việc căng thẳng.
2. Uống từng ngụm nhỏ: Mỗi lần không quá 150‑200 ml. Uống nhanh và liều lượng lớn làm máu loãng, tăng gánh nặng cho thận.
3. Tránh uống quá nhiều ngay sau vận động mạnh: Sau khi tập thể dục, cơ thể vẫn đang trong giai đoạn “cool‑down”. Thay vì uống một lượng lớn, nên bắt đầu với nước uống thể thao có nồng độ điện giải vừa phải, rồi mới uống nước lọc.
4. Không uống nước thừa: Dùng lượng nước phù hợp với cân nặng và mức độ hoạt động (khoảng 30‑35 ml/kg/ngày). Uống quá mức có thể dẫn đến hạ natri máu cấp tính.
5. Chọn nhiệt độ phù hợp: Nước 15‑30 °C là lý tưởng. Nước quá lạnh có thể co thắt mạch máu dạ dày, còn nước quá nóng gây kích ứng niêm mạc thực quản.
6. Tránh đun lại nước nhiều lần: Nhiệt độ cao kéo dài tạo ra các khoáng chất rắn, thậm chí kim loại nặng, ảnh hưởng tới chất lượng nước.
7. Thận trọng với các nguồn nước không rõ nguồn gốc: Đảm bảo nước được lọc hoặc đun sôi đúng cách để loại bỏ vi khuẩn và tạp chất.

Áp dụng khi hoạt động thể thao

Trong các hoạt động thể thao, nhu cầu nước và điện giải tăng mạnh. Thay vì chỉ uống nước lọc, nên bổ sung đồ uống có chứa natri, kali và magiê để duy trì cân bằng điện giải. Ví dụ, một người nặng 70 kg, tập luyện vừa‑nhẹ 1 giờ, cần khoảng 500‑700 ml nước có điện giải, sau đó uống thêm 200‑300 ml nước lọc mỗi 30 phút.

Việc hiểu rõ cơ chế và các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp bạn và người thân tránh những sai lầm nguy hiểm khi “giữ nước”. Hãy áp dụng các nguyên tắc trên ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.