Nội dung chính
Bé Ánh: Nhiễm khuẩn tiết niệu gây viêm màng não – Dấu hiệu cần nhận biết
Viêm màng não ở trẻ sơ sinh là biến chứng hiếm nhưng nguy hiểm, đòi hỏi phụ huynh phải nhận biết sớm các dấu hiệu. Theo thống kê, khoảng 8% trẻ gái và 2% trẻ trai dưới 5 tuổi bị nhiễm khuẩn tiết niệu, nhưng vì biểu hiện ban đầu không rõ ràng, bệnh thường bị bỏ qua cho đến khi xuất hiện biến chứng nghiêm trọng.
Trường hợp thực tế: Bé Ánh
Bé Ánh, 8 tháng tuổi, đang điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu do Enterococcus faecalis tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Hà Nội. Ngày đầu nhập viện, bé có sốt 39°C, ho đờm, hầu họng đỏ và nhịp tim lên tới 181 lần/phút. Các xét nghiệm nước tiểu xác nhận nhiễm trùng đường tiểu, và bác sĩ bắt đầu phác đồ kháng sinh.
Triệu chứng và chỉ số xét nghiệm cảnh báo
Vào ngày thứ hai, bé xuất hiện thóp căng phồng, lơ mơ. Siêu âm thóp không phát hiện bất thường, nhưng chỉ số CRP tăng lên 22,7 mg/dL (gấp hơn 40 lần ngưỡng bình thường) và Procalcitonin (PCT) đạt 4 ng/mL – dấu hiệu của nhiễm trùng nặng và nguy cơ chuyển sang nhiễm trùng huyết.
Quy trình chẩn đoán và điều trị
Do nguy cơ xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, bác sĩ thực hiện cấy máu và chọc dịch não tủy. Kết quả xác định viêm màng não. Trẻ được tiếp tục điều trị kháng sinh đa dạng, đồng thời theo dõi chặt chẽ nhịp tim, nhịp thở, huyết áp và phản xạ thần kinh. Sau 48 giờ, bé tự thở tốt, hạ sốt, và sau 14 ngày điều trị, các chỉ số sinh hoá trở lại bình thường, siêu âm não không còn tổn thương. Bé xuất viện trong tình trạng ổn định và được khuyến nghị tái khám định kỳ để kiểm tra thính lực và phát hiện sớm các vấn đề thần kinh.
Những dấu hiệu khó phát hiện của nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ
Ở trẻ sơ sinh, các triệu chứng thường rất mờ nhạt: sốt không hạ, quấy khóc, bú kém, nôn, hoặc thóp căng phồng. Trẻ lớn hơn có thể than đau vùng bụng dưới, đau lưng hoặc một bên hông, cảm giác buồn tiểu gấp, đi tiểu nhiều lần nhưng lượng ít. Một số trường hợp còn xuất hiện tiêu chảy, mệt mỏi kéo dài, hoặc nước tiểu đục, mùi hôi, thậm chí lẫn máu.
Biểu hiện ở trẻ sơ sinh
• Sốt cao không hạ
• Quấy khóc, bú kém
• Thóp căng phồng, lơ mơ
• Nôn mửa, tiêu chảy
Biểu hiện ở trẻ lớn hơn
• Đau bụng dưới, đau lưng hoặc hông
• Cảm giác buồn tiểu, tiểu nhiều lần nhưng ít
• Nước tiểu đục, mùi hôi, màu hồng nhạt nếu có máu
Biện pháp phòng ngừa và chăm sóc tại nhà
• Hạn chế tắm bồn, thay tã thường xuyên để giữ vùng kín khô ráo.
• Tránh mặc quần áo, đồ lót quá chật.
• Đảm bảo trẻ uống đủ nước, không nhịn tiểu.
• Hướng dẫn vệ sinh vùng kín đúng cách, tránh tiếp xúc khuẩn từ hậu môn.
• Hạn chế đồ uống chứa caffeine vì có thể kích ứng bàng quang.
Kết luận và lời khuyên cho phụ huynh
Viêm màng não là biến chứng nghiêm trọng của nhiễm khuẩn tiết niệu, với tỷ lệ tử vong lên tới 20‑60% nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Phụ huynh cần quan sát kỹ mọi thay đổi nhỏ trong hành vi và sức khỏe của trẻ, đặc biệt là sốt cao, thóp căng phồng, bú kém hoặc lơ mơ. Khi gặp các dấu hiệu trên, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để được khám và can thiệp sớm.
Thúy Nga